فصلنامه روندها و دستاوردها در فناوری یادگیری

فصلنامه روندها و دستاوردها در فناوری یادگیری

بازتعریف نقش‌های رهبری معلمان در عصر هوش مصنوعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران.
10.22034/jlt.2026.2095981.1135
چکیده
این پژوهش باهدف واکاوی ادراک معلمان از چگونگی بازتعریف نقش های رهبری آنان در پی ورود هوش مصنوعی به محیط های آموزشی و شناسایی شایستگی های موردنیاز برای تداوم این نقش ها بود. باوجود گسترش استفاده از هوش مصنوعی در یاددهی یادگیری، پیامدهای آن برای رهبری معلم همچنان کمتر موردبررسی قرارگرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 12 معلم دوره اول و دوم متوسطه استان کردستان انجام شد. مشارکت کنندگان به شیوه هدفمند انتخاب شدند و دارای حداقل یک سال تجربه استفاده از هوش مصنوعی در فرایند یاددهی- یادگیری، پنج سال یا بیشتر سابقه تدریس و خودشناسی به‌عنوان معلم رهبر بودند. داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که ادراک معلمان از پیامد-های هوش مصنوعی برای رهبری آنان دو مسیر متفاوت دارد. پنج مشارکت‌کننده هوش مصنوعی را عاملی برای گسترش رهبری می دانستند و در مقابل هفت نفر مشارکت‌کننده نگران کاهش استقلال حرفه ای، کاهش تعامل و یادگیری جمعی معلمان بودند. همچنین پنج شایستگی نوظهور شامل شایستگی فناورانه–پداگوژیکی هوش مصنوعی، خود راهبری‌ در توسعه حرفه‌ای مستمر، تسهیلگری شبکه‌های یادگیری حرفه‌ای، تصمیم‌گیری پداگوژیکی شواهد بنیاد، و عاملیت انسانی و اخلاق پداگوژیکی شناسایی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد گذار به آموزش هوش مصنوعی‌محور نباید به آموزش کاربری ابزارها محدود شود، بلکه باید بر حفظ عاملیت پداگوژیک، قضاوت حرفه‌ای، همکاری و ابعاد انسانی آموزش تمرکز کند. این نتایج می‌تواند مبنایی برای بازطراحی برنامه‌های توسعه حرفه‌ای معلمان و سیاست‌های استقرار هوش مصنوعی در مدارس باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Redefining Teacher Leadership Roles in the Era of Artificial Intelligence

نویسنده English

Farhad Shariati
Department of Educational Sciences, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

.This study aimed to investigate teachers' perceptions regarding the redefinition of their leadership roles in the wake of artificial intelligence (AI) integration into educational environments, and to identify the competencies required to sustain these roles. Despite the growing adoption of AI in teaching and learning, its implications for teacher leadership remain insufficiently investigated. A qualitative research design was adopted, and semi-structured interviews were conducted with 12 lower- and upper-secondary school teachers in Kurdistan Province, Iran. Participants were purposively selected based on having at least one year of experience using AI in the teaching-learning process, five or more years of teaching experience, and self-identification as teacher leaders. The data were analyzed using thematic analysis. The findings revealed that teachers' perceptions of AI's implications for their leadership diverged into two distinct pathways: five participants perceived AI as a catalyst for expanding teacher leadership, whereas the remaining seven participants expressed concerns over a decline in professional autonomy, reduced interpersonal interaction, and diminished collective learning among educators. Furthermore, five emerging competencies were identified: AI Technological-Pedagogical Competence, Self-Direction in Continuing Professional Development, Facilitation of Professional Learning Networks, Evidence-Based Pedagogical Decision-Making, and Human Agency and Pedagogical Ethics. These findings suggest that the transition toward AI-driven education must not be confined to operational tool training; rather, it should pivot toward preserving pedagogical agency, professional judgment, collaboration, and the human dimensions of education. These insights can serve as a foundation for redesigning teacher professional development programs and guiding school-level AI implementation policies.

کلیدواژه‌ها English

Teacher leadership
Artificial intelligence
Teacher agency
Professional learning

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 06 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 08 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 06 آبان 1405
  • تاریخ انتشار 06 آبان 1405